TĘŻEC

Objawy tężca spowodowane są działaniem na układ nerwowy toksyny produkowanej przez powszechnie występującą bakterię beztlenową -Clostridium tetani. Przetrwalniki bakterii występują szczególnie często w nawożonej ziemi, rzadziej w ziemi nieuprawnej. Występują też często w naszym otoczeniu – zwłaszcza w odchodach zwierzęcych, kurzu, ludzkim jelicie grubym; mogą być przenoszone wraz z brudnymi igłami i strzykawkami wśród narkomanów (szczególnie z heroiną). Jeśli dojdzie do zanieczyszczenia rany (lub miejsca wkłucia), przetrwalniki znajdują wspaniałe warunki do rozwoju w głębokich warstwach skóry, do których nie dociera tlen atmosferyczny. Zarodniki przekształcają się tam w dojrzałe postacie bakterii obdarzone zdolnością do produkcji toksyny, która następnie rozprowadzana jest po całym organizmie z krwią.

Toksyna ta, nazywana tetanospazminą, współzawodniczy z toksyną jadu kiełbasianego o miano najgroźniejszej dla człowieka toksyny bakteryjnej. Może się szerzyć w krwiobiegu lub przez mielino-we osłonki włókien nerwowych, przesuwając się w kierunku rdzenia kręgowego z szybkością 20 cm na dobę. Po 7-21 dniach od zakażenia zaczyna powodować zmiany w działaniu połączeń nerwowo-mięśniowych: przyspieszeniu ulega przekazywanie sygnału, co wiąże się z występowaniem prężeń i skurczów mięśni.

Tężec objawia się skurczami mięśni żuchwy, później szyi; skurcze postępują dalej, obejmując kończyny górne, brzuch oraz klatkę piersiową. Skurcz mięśni oddechowych powoduje zatrzymanie oddychania i zgon pacjenta. Chorzy odpowiadają silnymi skurczami na różne bodźce, zwłaszcza hałas i dotyk. Nawet przy zastosowaniu najnowszych zdobyczy medycyny śmiertelność w rozwiniętej postaci tężca wynosi 40%.

Przetrwalniki bakteryjne dostają się w obręb rany albo wraz ze śliną po ugryzieniu przez zwierzęta, albo wskutek zakażenia ran po zabiegach chirurgicznych czy w miejscu wkłucia igieł w czasie wykonywania iniekcji, albo wskutek zakażenia ran po oparzeniach, owrzodzeń skórnych ewentualnie zakażenia pępowiny. Zakażenie może też powstać wskutek zadrapań pazurami zwierząt. Należy wykazać szczególną ostrożność, gdy nawet drobne skaleczenie zostanie zanieczyszczone ziemią. Groźne są też skaleczenia zakurzonymi lub zabrudzonymi ziemią narzędziami.

Nadal bardzo trudno wyhodować lub wykryć bakterie oraz toksyny w organizmie chorych podejrzanych o tężec, dlatego rozpoznanie opiera się najczęściej na objawach klinicznych, zwłaszcza jeśli wiadomo, że chory nie był szczepiony lub ostatnią dawkę szczepienia anatoksyną otrzymał ponad 10 lat temu.

Rozwinięte zakażenie z objawami tężca wymaga każdorazowo intensywnej terapii medycznej. Chorzy otrzymują antybiotyki oraz antytoksynę. W celu zmniejszenia doznań bólowych oraz siły skurczów podaje się leki przeciwlękowe, takie jak chloropromazyna lub diazepam, lub nawet stosuje krótko-działające leki usypiające, np. barbiturany. Niektórzy pacjenci wymagają prowadzenia oddechu zastępczego z użyciem respiratorów oraz monitorowania funkcji życiowych nawet przez kilka tygodni trwania toksemii.

TĘTNIAK

Tętniak jest nieprawidłowym uwypukleniem ściany tętnicy. Ciśnienie krwi przepływającej przez to naczynie powoduje powiększanie się tętniaka i zmniejszenie grubości ściany naczynia, które uwypukla się niczym balon.

Stan ten może dotyczyć każdego naczynia tętniczego, jednak najczęściej rozwija się w części brzusznej lub piersiowej aorty – głównej tętnicy tłoczącej krew z serca, a także w naczyniach krwionośnych mózgu. Tętniaki powstające w tych miejscach są bardziej niebezpieczne dla życia niż tętniaki naczyń obwodowych.

Najcięższym powikłaniem tętniaka jest jego pęknięcie i zagrażający życiu krwotok lub zniszczenie otaczających tkanek, na przykład w mózgu (stan taki nazywa się udarem krwotocznym). Jeżeli nawet nie dojdzie do pęknięcia, to tętniak upośledza krążenie i ułatwia tworzenie się zakrzepów.

Wykrycie tętniaka jest trudne, ponieważ najczęściej nie wywołuje on objawów. Niektórzy ludzie są szczególnie podatni na tworzenie się tętniaków. Jeżeli należysz do grupy ryzyka {patrz: Przyczyny), powinieneś zapoznać się z objawami tętniaka oraz zastosować odpowiednie środki zapobiegawcze.

Tętniak powstaje wskutek uszkodzenia i osłabienia ściany naczynia tętniczego. Najczęstszymi przyczynami są miażdżyca i nadciśnienie tętnicze. Do wytworzenia się tętniaka mogą również prowadzić głębokie rany uszkadzające ścianę tętnicy i zapalenia okołonaczyniowe. Niektóre tętniaki spowodowane są wrodzonym lub dziedzicznym osłabieniem ściany tętnicy.

Jedyna metoda leczenia – chirurgiczne usunięcie tętniaka to zabieg ryzykowny, ale bardzo skuteczny, jeżeli się powiedzie. Czasami jednak leczenie chirurgiczne jest niemożliwe lub groźniejsze niż pozostawienie tętniaka. W takim przypadku najlepszym postępowaniem może być dokładne monitorowanie pacjenta oraz leczenie farmakologiczne.

Wyboru metody leczniczej dokonuje się po ustaleniu – przy użyciu różnych metod obrazowania -lokalizacji, wielkości i typu tętniaka.

Jeżeli tętniak nie nadaje się do leczenia operacyjnego, konieczne jest przyjmowanie leków obniżających ciśnienie krwi i zmniejszających siłę skurczu mięśnia sercowego, co zmniejsza ryzyko pęknięcia tętniaka. Ale nawet w przypadku tętniaka, który można operować, lekarze niekiedy stosują leczenie zachowawcze i obserwację. Jeżeli nastąpi niebezpieczne powiększenie się tętniaka, operacja jest nieunikniona.

typy tetniakowTYPY TĘTNIAKÓW

TĘTNIAK WORKOWATY – Jest to balonowate rozszerzenie ściany tętnicy, najczęściej spowodowane wrodzoną nieprawidłowością budowy warstwy mięśniowej naczynia. Wewnątrz często tworzą się zakrzepy przyścienne.

TĘTNIAK KULISTY – Jest małą, okrągłą wypukłością tworzącą się w miejscu rozgałęzienia naczyń, najczęściej na podstawie mózgu.

TĘTNIAK WRZECIONOWATY – Powstaje w wyniku uszkodzenia warstwy wewnętrznej lub środkowej ściany tętnicy; rozszerzone naczynie przypomina kształtem kiełbaskę. Najczęstszymi przyczynami są miażdżyca i nadciśnienie tętnicze.

TĘTNIAK WALCOWATY – Ma kształt cylindra o średnicy większej niż tętnica, w której powstał. Często spowodowany jest miażdżycą lub kiłą i może powstać na całej długości aorty.

ŚWISZCZĄCY ODDECH

Wielu ludzi cierpiących z powodu alergii wie, że pojawienie się świszczącego oddechu zwiastuje okres pylenia i zaczynających się objawów kataru siennego. Świszczący oddech o miernym nasileniu może,towarzyszyć również niektórym stanom zapalnym dróg oddechowych, takim jak zapalenie oskrzeli, ostre lub częściej przewlekłe, czy rozedma płuc. Jednak najbardziej typową i najczęstszą przyczyną występowania świszczącego oddechu jest astma, przewlekła zapalna choroba układu oddechowego.

Obecnie istnieje wiele konwencjonalnych i alternatywnych metod leczenia chorób, którym towarzyszy świszczący oddech. Osoby cierpiące z powodu astmy oskrzelowej, chorób alergicznych o ciężkim przebiegu, przewlekłego zapalenia oskrzeli oraz rozedmy płuc muszą pozostawać pod stałą opieką lekarza.

Świst oddechowy powstaje w czasie przechodzenia wydychanego powietrza ponad przeszkodą zwężającą oskrzela. Zwężenie oskrzeli może powstać wskutek ich skurczu lub zalegania nadmiernych ilości wydzieliny drzewa oskrzelowego. Stan taki powstaje najczęściej w czasie napadu astmy oskrzelowej lub w przebiegu gwałtownego odczynu alergicznego oraz w konsekwencji zakażenia lub zadziałania czynników drażniących. Im bardziej utrudniony jest przepływ powietrza, tym bardziej mogą kurczyć się mięśnie gładkie oskrzeli i w jeszcze większym stopniu nasila to uczucie duszności. Chory nie może wykonać pełnego wydechu, a oddychanie sprawia znaczny wysiłek. Sytuację pogarsza jeszcze pojawiający się lęk, wzmacniający skurcz oskrzeli.

U pewnych osób skurcz oskrzeli jest wynikiem reakcji alergicznej na pyłki roślinne, środki chemiczne, sierść zwierząt domowych, pierze, kurz, pokarmy lub użądlenia owadów. Również chorzy z ostrym zapaleniem oskrzeli produkują w nadmiarze śluz, który może blokować powietrze w oskrzelach. Ludzie z nawracającymi zapaleniami oskrzeli są predysponowani do rozwoju astmy, zwłaszcza jeśli dziedzicznie obciążeni są skłonnością do alergii. Świszczący oddech jest jednym z charakterystycznych objawów mukowiscydozy, choroby uwarunkowanej genetycznie. Jeśli pojawia się nagle, może świadczyć o znalezieniu się ciała obcego w oskrzelach.

Rozpoznanie przyczyny występowania świszczącego oddechu może zostać postawione jedynie w konwencjonalnym gabinecie lekarskim. Lekarz zleca też odpowiedni rodzaj terapii. Natomiast głównym zadaniem terapii alternatywnych jest ułatwienie ewakuacji wydzieliny i rozkurczu oskrzeli.